Δημοσιεύτηκε στις 10 Ιανουαρίου 2023
Από τότε που άνοιξε, πριν από δύο δεκαετίες, το εστιατόριο Noma στην Κοπεγχάγη, που σήμερα σερβίρει καρδιά ταράνδου στη σχάρα σε στρώσεις από φρέσκο πεύκο, και παγωτό σαφράν σε μπολ από κερί μέλισσας - έχει μεταμορφώσει την υψηλή γαστρονομία.
Συντομογραφία των δανέζικων λέξεων «nordisk» (βόρειος) και «mad» (τροφή), το noma (με πεζό το γράμμα n) άνοιξε το 2003 σε αποβάθρα του κέντρου της Κοπεγχάγης, για να κλείσει το 2016 και να ανοίξει ξανά δύο χρόνια αργότερα σε πιο απομακρυσμένη και δασώδη γειτονιά της Κοπεγχάγης.
Μια νέα, διεθνής «τάξη» γαστρονομικών τουριστών προγραμματίζει πτήσεις πρώτης θέσης και ολόκληρες διακοπές για το προνόμιο να πληρώσει 500 δολάρια ανά άτομο για το μενού γευσιγνωσίας του εστιατορίου.
Το Noma έχει επανειλημμένα βρεθεί στην κορυφή των καταλόγων με τα καλύτερα εστιατόρια του κόσμου και ο δημιουργός του, René Redzepi, έχει χαρακτηριστεί ως ο πιο λαμπρός και επιδραστικός σεφ της εποχής του.
Παρ' όλα αυτά, όπως δήλωσε ο Redzepi στους New York Times, το εστιατόριο θα κλείσει στο τέλος του 2024 και θα μετατραπεί σε ένα εργαστήριο τροφίμων, αναπτύσσοντας νέα πιάτα και προϊόντα για την επιχείρηση ηλεκτρονικού εμπορίου, Noma Projects.
Οι αίθουσες εστίασης θα είναι ανοιχτές μόνο ανά περιόδους, για μεμονωμένες δράσεις.
«Η κίνηση αυτή είναι πιθανό να προκαλέσει σοκ στον κόσμο της γαστρονομίας» σχολιάζει η Julia Moskin για τους New York Times. «Για να το θέσω με ποδοσφαιρικούς όρους: Φανταστείτε ότι η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ αποφάσισε να κλείσει το γήπεδο Old Trafford για τους φιλάθλους, αν και η ομάδα συνεχίζει να παίζει.»
Η απόφαση αυτή έρχεται καθώς το Noma και πολλά άλλα ελίτ εστιατόρια αντιμετωπίζουν έλεγχο για τη μεταχείριση των εργαζομένων, πολλοί από τους οποίους αμείβονται κακώς ή καθόλου, ενώ δημιουργούν και σερβίρουν αυτά τα εξαίσια πιάτα. «Το στυλ της υψηλής γαστρονομίας που το Noma βοήθησε να δημιουργηθεί και να προωθηθεί σε όλο τον κόσμο - εξαιρετικά καινοτόμο, πολύ απαιτητικό ως προς την προετοιμασία και εξαιρετικά ακριβό - μπορεί να περνά κρίση βιωσιμότητας.»
Ο Redzepi, ο οποίος έχει αναγνωρίσει εδώ και καιρό ότι απαιτούνται εξαντλητικές ώρες εργασίας για την παραγωγή της κουζίνας του εστιατορίου, δήλωσε ότι δεν είναι εφικτό να αμείβει σχεδόν 100 εργαζόμενους, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα, σε τιμές που είναι βιώσιμες και για την αγορά.
«Πρέπει να επανεξετάσουμε εντελώς τη βιομηχανία», δήλωσε. «Αυτό είναι απλά πολύ δύσκολο και πρέπει να δουλέψουμε με διαφορετικό τρόπο».
Η δημιουργικότητα και το κόστος της
Καθώς το κόστος της βιομηχανίας βρίσκεται υπό εξέταση, τα προβλήματα του Redzepi έχουν πολλαπλασιαστεί, με τα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης και τον διαδικτυακό ακτιβισμό να επικρίνουν τη μεταχείριση των αλλοδαπών εργαζομένων και τη σχέση του Noma από απλήρωτους ασκούμενους. Τον Οκτώβριο, το Noma άρχισε να πληρώνει τους ασκούμενούς, προσθέτοντας τουλάχιστον 50.000 δολάρια στο μηνιαίο κόστος εργασίας της.
Τα τελευταία δύο χρόνια, ο κRedzepi και το προσωπικό του ανέβηκαν επίσης στην τελευταία εναπομείνασα κορυφή, λαμβάνοντας ένα τρίτο αστέρι Michelin. Παράλληλα έκαναν ρεκόρ αφού για πέμπτη φορά το Noma βρέθηκε στην κορυφή της σημαίνουσας λίστας των 50 καλύτερων εστιατορίων του κόσμου.
Ο Redzepi αρνήθηκε ότι οποιοσδήποτε από αυτούς τους παράγοντες οδήγησε στην απόφαση να κλείσει τις πόρτες του Noma. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η λειτουργία στο υψηλό επίπεδο που έχει χαρίσει στο Noma διεθνή αναγνώριση, είχε γίνει εδώ και καιρό μη βιώσιμη.
Την τελευταία δεκαετία, ο 454χρονος πλέον Redzepi, έχει ξεκινήσει ένα μάλλον «δημόσιο» πνευματικό ταξίδι, υιοθετώντας θεραπευτικές μεθόδους, το coaching και τον διαλογισμό, προκειμένου να ξορκίσει την εικόνα του διάσημου, οργισμένου, ασταθή και εργασιομανή νεαρό σεφ που ήταν όταν άνοιξε το Noma το 2003.
«Δεν είναι βιώσιμο», είπε για το σύγχρονο μοντέλο του fine dining στου οποίου τη δημιουργία συνέβαλε και ο ίδιος. «Οικονομικά και συναισθηματικά, ως εργοδότης και ως άνθρωπος, απλά δεν πιστεύω ότι λειτουργεί».
Μια νέα γενιά εργαζομένων έχει αρχίσει να αντιστέκεται σε αυτό το μοντέλο, χρησιμοποιώντας συχνά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να φέρει τους εργοδότες προ των ευθυνών τους. Το Willows Inn, στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, που διευθύνεται από τον εκπαιδευμένο στο Noma σεφ Blaine Wetzel, έκλεισε τον Νοέμβριο, μετά από μια έκθεση των 2021 Times για συστηματική κακοποίηση και παρενόχληση- κορυφαίοι προορισμοί όπως το Blue Hill at Stone Barns και το Eleven Madison Park έχουν έρθει αντιμέτωποι με έρευνες των μέσων ενημέρωσης για τις συνθήκες εργασίας.
Πρόσφατες ταινίες και τηλεοπτικές σειρές όπως "The Menu", "Boiling Point" και "The Bear" έφεραν στο φως την εικόνα στρατιών ταλαιπωρημένων νεαρών σεφ, που κρατούν σιωπηλά τσιμπίδες στην υπηρεσία ενός σεφ-αυθεντία.
Σε ένα δοκίμιο του 2015, ο Redzepi είχε παραδεχθεί ότι εκφοβίζει το προσωπικό του λεκτικά και σωματικά, αναγνωρίζοντας ότι οι προσπάθειές του να ηρεμίσει και να γίνει πιο ευγενικός δεν έχουν επιτύχει.
«Σε ένα ιδανικό εστιατόριο, οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να εργάζονται τέσσερις ημέρες την εβδομάδα, να αισθάνονται δυνατοί, ασφαλείς και δημιουργικοί», δήλωσε ο κ. Redzepi. «Το πρόβλημα είναι πώς να τους πληρώνουμε αρκετά ώστε να μπορούν να έχουν παιδιά, αυτοκίνητο και σπίτι στα προάστια».
«Για να συνεχίσουμε να είμαστε noma, πρέπει να αλλάξουμε (...). Ο χειμώνας 2024 θα είναι η τελευταία σεζόν του noma όπως το ξέρουμε», ανακοίνωσε σήμερα στο Instagram το εστιατόριο της Κοπεγχάγης.
«Το 2025, το εστιατόριό μας θα μεταμορφωθεί σε ένα γιγάντιο εργαστήριο -μία πρωτοποριακή πειραματική κουζίνα που θα είναι αφιερωμένη στην καινοτομία και την ανάπτυξη νέων γεύσεων», διευκρινίζεται στην ανακοίνωση.
Κατά την διάρκεια της πανδημίας, ο ιδρυτής είχε μετατρέψει στο εστιατόριό του σε μπαρ για «κρασί και χάμπουργκερ» επί έναν μήνα το καλοκαίρι του 2020.
Αν και η έμφαση θα δίνεται πλέον στην δημιουργικότητα, θα παραμείνει εφικτό, από καιρού εις καιρόν, να γευματίζει κανείς στο noma της Κοπεγχάγης ή σε κάποιο από τα εφήμερα εστιατόρια που θα «ξεπηδούν» σε άλλα μέρη του κόσμου.
«Το σερβίρισμα των πελατών θα αποτελεί πάντα μέρος αυτού που είμαστε, αλλά το να είμαστε εστιατόριο δεν θα μας καθορίζει πια», γράφει το noma περιγράφοντας το σχέδιο «noma 3.0».
«Μεγάλο μέρος του χρόνου μας θα είναι αφιερωμένο στην εξερεύνηση νέων σχεδίων και στην ανάπτυξη πληθώρας άλλων ιδεών και προϊόντων».
Την άνοιξη, το noma θα ανοίξει εφήμερο εστιατόριο στο Κιότο για διάστημα δύο μηνών, από τις 15 Μαρτίου μέχρι τις 20 Μαΐου.
Πηγή: LIFO
Σχετικά
Πρώτες εικόνες από τη νέα άφιξη που έρχεται να ταράξει τα νερά της Λεμεσού
Το νέο beach restaurant της Λεμεσού, με boho αισθητική, βελτιώνει την εμπειρία της ξαπλώστρας, της μουσικής και της μοντέρνας μεσογειακής κουζίνας στο νησί
Η νέα άφιξη -πάνω στη θάλασσα- είναι άκρως εντυπωσιακή
Ένα από τα -πιο πάνω στο κύμα- εστιατόρια του νησιού, ανανεώθηκε κι έγινε κούκλα
Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο AMARA: Ένα εμβληματικό διήμερο με τον Chef Nobu Matsuhisa
Ο σεφ πίσω από τη μαγειρική «μαγεία» του Matsuhisa θα βρίσκεται ο ίδιος στην Κύπρο
Ανοίγει ξανά το πιο καλοκαιρινό μεζεδοπωλείο της Λευκωσίας δίπλα στην πισίνα
Mια ξεχωριστή εμπειρία δείπνου δίπλα στην πισίνα, κάτω από τον καλοκαιρινό ουρανό.
Καμπαναρκό: Εκεί που τα καλοκαιρινά βράδια αποκτούν γεύση και οι αναμνήσεις γεννιούνται γύρω από ένα τραπέζι
Η γεύση της Κύπρου, η ψυχή του καλοκαιριού.
Η επιστροφή του 7Skies Roof bar στον Πρωταρά σηματοδοτεί τη νέα σεζόν
To απόλυτο rooftop destination του Πρωταρά, άνοιξε πρόσφατα ξανά τις πόρτες του
Η Ice Cream Week του Colors Café επιστρέφει με άρωμα Κύπρου
To Ice Cream Week του Colors Café σάς προσκαλεί να γευτείτε την Κύπρο αλλιώς, μέσα από δημιουργίες που συνδυάζουν παράδοση, φαντασία και καλοκαιρινή διάθεση!
Τρεις οθόνες, παγωμένες μπύρες και ειδικό menu: Εδώ θα δεις το Μουντιάλ στη Λεμεσό
Εσύ έκλεισες τραπέζι; Το Maison Anemi μπαίνει σε ρυθμούς Μουντιάλ
Οι 15 pubs που θα «παίζουν» μπαλίτσα όλο το καλοκαίρι
Μεγάλες οθόνες, δυνατός ήχος, απολαυστικό φαγητό, παγωμένες μπίρες και τη σωστή παρέα. Όλα όσα χρειάζεσαι για ένα καλοκαίρι γεμάτο Μουντιάλ βρίσκονται σε αυτά τα 15 pubs
Ένα αυθεντικό, ζεστό και παρεΐστικο μαγαζί για λαχταριστό οφτό και μεζέδες
Σημείο αναφοράς για όσους αγαπούν το καλό φαγητό, τις γενναιόδωρες μερίδες και τη γνήσια κυπριακή φιλοξενία.
Κρασί, premium steaks και live cooking: Ο viral chef Jeffrey κατεβαίνει στη Λεμεσό
Μια ξεχωριστή βραδιά αφιερωμένη στο καλό φαγητό, το κρασί και τη ζωντανή μουσική, στο Winecase
Burger Nights με ζουμερά burgers και καλοκαιρινά cocktails, στον «μυστικό κήπο» της Λευκωσίας
Το απόλυτο σημείο συνάντησης για φαγητό και ποτό
