Πόσα Michelin θα πάρει φέτος η Ελλάδα: Θεσσαλονίκη και Σαντορίνη στο κυνήγι των αστεριών

Δημοσιεύτηκε στις 19 Οκτωβρίου 2026

Για πρώτη φορά, ο οδηγός θα βραβεύσει εστιατόρια εκτός Αθήνας. Η Θεσσαλονίκη και η Σαντορίνη μπαίνουν στον χάρτη του και αυτόματα ενισχύεται η χώρα μας ως γαστρονομικός προορισμός. Το 2027 προστίθενται η Μύκονος, η Κέρκυρα και η Ρόδος και από το 2028 το μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Είναι, επίσης, η πρώτη φορά που γνωρίζουμε εκ των προτέρων την ημερομηνία της ανακοίνωσης: 20 Οκτωβρίου.

Μέχρι σήμερα, εδώ και πολλά χρόνια, από το φθινόπωρο και μετά, οι άνθρωποι του χώρου μπαίναμε κατά καιρούς στο site του οδηγού και κάναμε refresh, για να δούμε αν είχαν ανανεωθεί τα βραβεία. Όποιος το ανακάλυπτε, ενημέρωνε τους υπόλοιπους.

Ο οδηγός, δυσαρεστημένος από την οικονομική συμφωνία που είχε με το ελληνικό κράτος, δεν έμπαινε καν στον κόπο να αναρτήσει ένα άρθρο για τα νέα βραβεία της Αθήνας. Επιπλέον, για αρκετά χρόνια δεν έμπαινε ιδιαίτερα στη διαδικασία να επαναξιολογήσει τα εστιατόρια και να διαφοροποιήσει τα βραβεία τους. Το κατά τ ’άλλα τίμιο μαγειρείο Οικείο είχε ξεχαστεί στα Bib Gourmand για περίπου μία δεκαετία.

Αυτός ήταν ένας από τους τρόπους που χρησιμοποιούσε για να διεκδικήσει καλύτερους οικονομικούς όρους από τον ΕΟΤ. Πόνταρε στην δυσαρέσκεια των εστιατόρων, όπως ακριβώς οι τηλεοπτικές διαφημίσεις παιχνιδιών στοχεύουν σε πωλήσεις μέσω της γκρίνιας των παιδιών προς τους γονείς τους (το nagging αποτελεί μια αναγνωρισμένη στρατηγική marketing). Το Παρίσι περίμενε από τα πολύπαθα ταμεία μας έναν προϋπολογισμό τουλάχιστον ανάλογο με εκείνον που διαθέτουν μικρότερες και με μικρότερη γαστρονομική εμβέλεια χώρες όπως η Λετονία και η Σλοβενία.

Η συμφωνία που ισχύει από πέρυσι περιλαμβάνει πλέον 3 προορισμούς. Η ετήσια αμοιβή του οδηγού υπερδιπλασιάστηκε και έφτασε το μισό εκατομμύριο ευρώ. Η εξέλιξη ήρθε έπειτα από μια κάπως τυχαία συνάντηση κάποιων διεκδικητικών σεφ με την υπουργό Όλγα Κεφαλογιάννη, διαμαρτυρίες, επαφές, πιέσεις, και μυστικές συναντήσεις.

Φυσικά, τα χρήματα αυτά καλύπτουν εν μέρει τα ταξίδια των επιθεωρητών και τα γεύματά τους, τα οποία πληρώνουν κανονικά οι ίδιοι (σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει με άλλους οδηγούς στον κόσμο). Οι επιθεωρητές καταβάλλουν κάθε προσπάθεια να παραμένουν ανώνυμοι και να αξιολογούν τα εστιατόρια «μυστικά», παρά τις απεγνωσμένες προσπάθειες όλης της γαστρονομικής υφηλίου να τους εντοπίσουν. Σε κάποιες κουζίνες, μάλιστα, οι σεφ διατηρούν εκτυπωμένες φωτογραφίες όσων επιθεωρητών έχουν αναγνωριστεί, κολλημένες στους τοίχους με blue tack. Αυτοσχέδια εικονοστάσια, σαν εκείνα των παλιών καφενείων, με ξεθωριασμένες φωτογραφίες μπαρμπάδων και γιαγιάδων και, ενδεχομένως, του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ο οδηγός Michelin εξακολουθεί να είναι με διαφορά ο αξιοκρατικότερος οδηγός στον κόσμο. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει χάσει ένα μέρος του κύρους του, έπειτα από σπασμωδικές προσπάθειες να ανταγωνιστεί σε εξωστρέφεια τον 50 Best και να προωθήσει τα νέα «προϊόντα» του. Κανένας στην Ελλάδα δεν γνωρίζει εκ των προτέρων τα βραβεία Michelin με εξαίρεση τα ίδια τα εστιατόρια που πρόκειται να βραβευτούν (χωρίς να ξέρουν τι βραβείο θα πάρουν). Κι αυτό μόνο επειδή ο οδηγός τους στέλνει να συμπληρώσουν μια φόρμα με τα στοιχεία τους μερικούς μήνες νωρίτερα.

Όποιος ισχυρίζεται πως ξέρει εκ των προτέρων τα βραβεία ψεύδεται. Το 2017 ένας Γάλλος δημοσιογράφος ονόματι Gilles Pudlowski, με διασυνδέσεις  σε κουζίνες και γραφεία στα ενδότερα των Παρισίων, διέρρευσε προβλέψεις για αστέρια 10 μέρες πριν ανακοινωθούν. Μεταξύ άλλων διέρρευσε ως δεδομένο πως το διάστερο Le Grand Restaurant, του chef Jean-François Piège θα έπαιρνε τρίτο αστέρι. Ο δημοσιογράφος μπήκε στην μαύρη λίστα του οδηγού και το εστιατόριο δεν πήρε τρίτο αστέρι.

Ένας ακόμη μοχλός πίεσης στη διαπραγμάτευση με τον οδηγό ήταν και η διαρκής μετάθεση των νέων βραβείων προς το τέλος του έτους. Τα τελευταία αστέρια ανακοινώθηκαν στις 18 Δεκεμβρίου του 2024.

Τα αστέρια συνοδεύονται κανονικά από τη χρονιά κατά την οποία απονεμήθηκαν. Είναι μια εξαιρετικά σημαντική διάκριση, όμως η γαστρονομία, είναι ένα ανταγωνιστικό σπορ που εξελίσσεται με αμείλικτη ταχύτητα. Θα ήταν παραπλανητικό, για παράδειγμα, ένα εστιατόριο να διαφημίζει ένα αστέρι που είχε κερδίσει στο παρελθόν και στη συνέχεια έχασε, χωρίς να αναφέρει τη χρονιά της βράβευσης. Ακόμη πιο παραπλανητικό είναι όταν ένας σεφ ράβει στη στολή του ένα αστέρι παλαιότερης χρονιάς, χωρίς αναφορά στο έτος ή το εστιατόριο, σαν να πρόκειται για προσωπικό παράσημο. Ο Michelin, ως γνωστόν, βραβεύει με αστέρια τα εστιατόρια, όχι τους σεφ.

Φέτος, μάλιστα, υπάρχει κάτι που κάνει τους ανθρώπους του χώρου να αγωνιούν ακόμη περισσότερο: το 2025 ήταν η μοναδική χρονιά κατά την οποία δεν ανακοινώθηκαν νέα αστέρια Michelin στην Ελλάδα, εξαιτίας των τραγικών χειρισμών του ΕΟΤ και του υπουργείου Τουρισμού. Οι άνθρωποι που διαχειρίζονταν την υπόθεση δεν ήταν ειδικοί. Πιθανότατα προτιμούν να πάνε στη Ράτκα στο Κολωνάκι για καρμπονάρα, σούσι, burger, dumplings και μπριζόλα -στην ίδια παραγγελία- παρά να φάνε σε ένα εξαιρετικό εστιατόριο όπως το Soil. Η γαστρονομία είναι πεδίο κοινωνικής διάκρισης, όπως έχει αναλύσει ο Bourdieu. Η ελίτ μπορεί να ιεραρχεί αυθαίρετα, ακόμα και την γαστρονομία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα μέλη της ελίτ είναι ικανά να την αξιολογήσουν.

Το κενό ενός έτους είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο που είχε σοβαρές συνέπειες για την ελληνική εστιατορική σκηνή. Ευνόησε όσους είχαν ήδη αστέρια, ιδίως κάνα-δυο που ανησυχούσαν μήπως τα χάσουν. Αντίθετα, έβλαψε όσους προσπαθούσαν να αποκτήσουν το πρώτο τους. Γιατί στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσει ένα οποιοδήποτε γαστρονομικό εστιατόριο. Χωρίς αστέρι Michelin είναι σχεδόν αδύνατο.

Στην Αθήνα έχουμε 17 γαστρονομικά εστιατόρια. Με τον όρο «γαστρονομικά» εννοώ εκείνα που έχουν προσαρμόσει τη λειτουργία τους στους άγραφους κανόνες που έχει διαμορφώσει ο ίδιος ο Michelin για το τι θεωρεί υψηλή γαστρονομία. (Αυτό είναι το θέμα ενός άλλου άρθρου, όχι υποθετικού. Έχει τίτλο «Η υψηλή γαστρονομία είναι εγκλωβισμένη στη φόρμα της», κάποτε ξεκίνησα να το γράφω, αλλά έβγαινε τεράστιο και χαοτικό και το παράτησα.) Από αυτά, τα 12 βραβεύτηκαν τον Δεκέμβριο του 2024 με ένα ή δύο αστέρια. Τα υπόλοιπα 5 είναι τα Sense, Aleria, Seeds, Humain και Βαρούλκο.

Συνεπώς, το 70% των γαστρονομικών εστιατορίων της Αθήνας πήραν ένα τουλάχιστον αστέρι. Το ποσοστό είναι εντυπωσιακό. Δείχνει πόσο πιθανό είναι να επιβραβευτεί ένα εστιατόριο όταν κινείται μέσα στα πλαίσια που έχει ορίσει ο οδηγός. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα ο οδηγός έχει διευρύνει τα κριτήριά του για το πρώτο αστέρι: το συναντάς σε εστιατόρια διαφορετικών επιπέδων, από μέτρια (ειδικά σε λιγότερο ανεπτυγμένες γαστρονομικά χώρες με μεγάλο budget) έως εξαιρετικά. Η Αυστρία που έχει μια πολύ υψηλή συμφωνία με τον οδηγό, απαριθμεί 100 εστιατόρια βραβευμένα με τουλάχιστον ένα αστέρι.

Τα Αθηναϊκά γαστρονομικά εστιατόρια που δεν βραβεύτηκαν το ‘24 δεν υστερούν απαραίτητα στην κουζίνα τους. Όσο κι αν ο Michelin διατείνεται ιστορικά ότι αξιολογεί μόνο ό,τι υπάρχει μέσα στο πιάτο, οι επιθεωρητές του -τους έχω σερβίρει- ανήκουν στο ανθρώπινο είδος. Η σίτιση είναι εγγενώς πολυαισθητηριακή και η απόλαυση που αντλείται από αυτήν είναι αδύνατο να διαιρεθεί στα συστατικά της. Νομίζω πως δεν υπάρχει καν λόγος για κάτι τέτοιο. (Μπορείτε να φανταστείτε να απολαμβάνετε το ίδιο τον συγκλονιστικό Μπακαλιάρο Αυγολέμονο του Γιακαλή ή την Caviar Pasta του Piscazzi σε ένα σκοτεινό υπόγειο;).

Ο Gwendal Poullennec, επικεφαλής του οδηγού Michelin, έχει αναγνωρίσει τη μεγάλη σημασία στοιχείων όπως η εξυπηρέτηση και η ατμόσφαιρα. Ο μυθικός αλλά δογματικός Marco Pierre White, μέντορας του Gordon Ramsay και ένας από τους σεφ που απαρνήθηκαν τα τρία αστέρια Michelin, λέει: «Η αλήθεια είναι πως το πιο σημαντικό στοιχείο σε κάθε εστιατόριο είναι το περιβάλλον. Αμέσως μετά έρχεται η εξυπηρέτηση, και στην τρίτη θέση το φαγητό». Δεν είναι αλήθεια. Είναι όλα στοιχεία ενός αδιαίρετου συνόλου.

Τα 17 γαστρονομικά μας εστιατόρια θα μπορούσαν να είναι 18. Το ένα που δεν επιβίωσε είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον Νυν Εστί. Ο σεφ του, Σταμάτης Μισομικές, εργάστηκε για τέσσερα χρόνια ως executive chef στο διάστερο Pastorale του Βελγίου. Το Νυν Εστί, παρότι, κατά τη γνώμη μου, άξιζε ένα αστέρι, δεν αξιολογήθηκε ποτέ από τον οδηγό. Έκλεισε τον Ιούλιο του 2025, τη χρονιά δηλαδή που δεν ανακοινώθηκαν νέα αστέρια στην Ελλάδα.

Τα γαστρονομικά, αλλά και τα υπόλοιπα εστιατόρια της χώρας μας, θα μπορούν πλέον να ατενίζουν το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία. Στην Αθήνα πιθανότατα θα αυξηθούν τα αστέρια και ίσως γίνει ένα πρώτο βήμα για την εξάπλωσή τους και σε μη αυστηρώς «γαστρονομικά» εστιατόρια. Εκτός Αθήνας, εκτιμώ πως θα απονεμηθούν 5-6 αστέρια, κυρίως στη Σαντορίνη. Αυτά θα είναι μερικά από τα οφέλη της στενότερης συνεργασίας με τον οδηγό.

Φέτος, επιπλέον, ο Michelin θα αντικαταστήσει το αμφιλεγόμενο πράσινο αστέρι με το νέο βραβείο Mindful Voices, το οποίο θα βραβεύει τους σεφ -και όχι τα εστιατόρια πλέον- που καταφέρνουν να είναι επιδραστικοί στις πρωτοβουλίες τους υπέρ της βιώσιμης γαστρονομίας. Η αλλαγή έρχεται έπειτα από μια περίοδο κατά την οποία το πράσινο αστέρι είχε ήδη υποβαθμιστεί σε σύμβολο αλλά όχι βραβείο, για να καταργηθεί σιγά σιγά τελείως. Ο οδηγός Michelin είχε προσπαθήσει να αξιοποιήσει το τεράστιο βάρος του αστεριού Michelin για να αποκτήσουν μεγαλύτερη βαρύτητα και τα υπόλοιπα προϊόντα του, το πράσινο αστέρι και το κλειδί (το βραβείο των ξενοδοχείων). Στην περίπτωση του πράσινου αστεριού το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο: κινδύνευσε να πλήξει το κύρος του κόκκινου. Οι λόγοι για τους οποίους έγινε αυτό εξηγούνται σε ένα άρθρο που έγραψα το 2024 και αποδείχτηκε πιο προφητικό απ’ ό,τι περίμενα.

Οι φωτογραφίες για τα αυτοσχέδια «εικονοστάσια» των επιθεωρητών προέρχονται κυρίως από τα παιδιά του service και των ξενοδοχείων που διαμένουν. Είναι μια διεθνής πρακτική. Προσπαθούσαμε να βγάλουμε φωτογραφία τον (πιθανό) επιθεωρητή μέσα ή έξω από το εστιατόριο για να τον στείλουμε στον σεφ και σε φίλους μας από άλλα εστιατόρια. Το εστιατόριό μας δεν είχε πολλά να κερδίσει, καθώς ήδη αξιολογούμασταν και οι επιθεωρητές αλλάζουν στις περισσότερες περιπτώσεις κάθε χρόνο.

Μια φορά, όταν εργαζόμουν σε μια αστραφτερή σάλα, με δική μου πρωτοβουλία ζήτησα από ένα ζευγάρι που καθόταν κοντά στον επιθεωρητή να με βοηθήσουν σε ένα φοβερό σχέδιο που είχα σκεφτεί: Θα έκαναν πως μου ζητάνε να τους βγάλω φωτογραφία, ώστε να καταφέρω να συμπεριλάβω τον επιθεωρητή στην άκρη του κάδρου. Ο επιθεωρητής δεν κατάλαβε τίποτα, αλλά από το άγχος μου έβγαλα μόνο το αυτί του και ήταν δύσκολο να τον αναγνωρίσουν οι υπόλοιποι ενδιαφερόμενοι από το αυτί. Όλα πήγαν καλά πάντως. Το εστιατόριο πήρε αστέρια. Το ζευγάρι μια στραβοκεντραρισμένη φωτογραφία. Τους κέρασα και τα γλυκά.

Πηγή: Lifo / Κείμενο: Βασίλης Οικονομίδης