11 οινοπνευματώδη κυπριακά ποτά που πρέπει να γνωρίζεις

Δημοσιεύτηκε στις 12 Αυγούστου 2022

Η ιστορία του κυπριακού κρασιού είναι δεδομένη, αν αναλογιστούμε μάλιστα πως το αρχαιότερο κρασί του κόσμου γεννήθηκε στην Κύπρο. Μιλάμε φυσικά για την κουμανταρία. Πέραν αυτής, όμως, υπάρχουν και αλλά ντόπια κρασιά και άλλα οινοπνευματώδη ποτά, που αξίζει να δοκιμάσεις ή τουλάχιστον να μάθεις την ιστορία τους. Με τη βοήθεια του sommelier Βάσου Μανώλη σάς συστήνουμε τα 11 οινοπνευματώδη ποτά της Κύπρου.

Ξυνιστέρι
Είναι μια λευκή ποικιλία της Κύπρου, από τις πιο χαρακτηριστικές, και η πιο πολυφυτεμένη, από την οποία παράγεται η συντριπτική πλειοψηφία των κυπριακών λευκών. Είχε αναφερθεί πρώτη φορά το 1881 ως μια από τις καλύτερες ποικιλίες του νησιού με το όνομα ‘‘Cipro Bianco’’ από μια εγκυκλοπαιδική ιταλική έκδοση. Η ποικιλία είναι επίσης γνωστή ως «Τοπικός Οίνος» ή «Λευκό Κύπρου» και οι καρποί της μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιτραπέζια σταφύλια. Υπάρχουν περίπου 2.500 εκτάρια φυτεμένα και σκορπισμένα σε όλο το νησί με την ποικιλία αυτή που αντιστοιχούν κοντά στο ένα τρίτο της συνολική έκτασης ολόκληρου του κυπριακού αμπελώνα, και συναντάται σε όλες τις Οινικές Διαδρομές. Παράγει ανοιχτόχρωμο κρασί, ζωντανό, χρυσοπράσινο με πράσινες ανταύγειες, με καλή αρωματική ένταση, χαμηλά επίπεδα αλκοόλης και χαμηλή οξύτητα. Οι καρποί της ποικιλίας αυτής δεν έχουν εξαρχής έντονο άρωμα, όμως κατά τη διάρκεια της διαδικασίας οινοποίησης γίνεται ζύμωση σε χαμηλή θερμοκρασία, και η τεχνική προσθέτει επιπλέον άρωμα στο κρασί. Χαρακτηριστικά του αρώματος είναι των βοτάνων, τα εξωτικά φρούτα, ο ανανάς, το λεμόνι, το πόμελο, η φλούδα λεμονιού και νότες από λουλούδια, όπως το αγιόκλημα. Χρησιμοποιείται για την παραγωγή της Κουμανδαρίας με συνδυασμό το μαύρο αλλά και άλλων γλυκών και ξηρών λευκών οίνων όπως και στην παραγωγή Ζιβανίας. Συνδυάζεται αρμονικά με φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, αλλά στέκεται και επάξια μόνο του χωρίς κανένα δισταγμό.

Πρωμάρα
Λευκή σπάνια ποικιλία, που το όνομά της φανερώνει την πρωιμότητά της. Αναφέρεται για πρώτη φορά σε βιβλιογραφία του 1893 από τον Γάλλο καθηγητή Mouillefert, ως Πρωμάρα ή Γλυκοπρώομον. Είναι επίσης γνωστή ως Μπαστάρδικο στην περιοχή Βουνί Παναγιάς. Η άκρη των νεαρών βλαστών είναι λευκή και χνουδωτή. Διαθέτει μεσαίου μεγέθους, συμπαγές και κωνικό τσαμπί, με μέτριες ρώγες, ωοειδείς και πρασινοκίτρινες. Τα φύλλα είναι μεγάλα, γενικά με 7-9 λοβούς σε τροχιά με βαθιές πλευρικές κόγχες, λευκές και κοίλες. Ο πλάγιος κόλπος είναι κάπως στενός σε σχήμα λύρας και μερικές φορές με ένα ή δύο οδόντες στη βάση του κορυφαίου λοβού. Τα άκρα είναι μυτερά και στενά. Η άλλη πλευρά του φύλλου είναι χνουδωτή και οι μίσχοι των φύλλων είναι κόκκινοι. Υπάρχουν περίπου φυτεμένα 13 εκτάρια και προς το παρόν την βρίσκουμε στην Οινική Διαδρομή 2 Λαόνα-Ακάμας (στην περιοχή Πάφου και ιδιαίτερα στο Βουνί Παναγιάς) και 6 Πιτσιλιά. Διαθέτει αρωματικούς «προπομπούς», οι οποίοι μπορούν να εκφραστούν χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες οινολογικές πρακτικές, παράγοντας έτσι οίνους που χαρακτηρίζονται από τη φρεσκάδα, λεμονάτα, με εξωτικά αρώματα -μάνγκο, πεπόνι, μπανάνα- και πυρηνόκαρπα φρούτα όπως αχλάδι, εσπεριδοειδή, βότανα, καπνό και βανίλια (όταν έχουμε ωρίμανση σε βαρέλι) αλλά και ορυκτά στοιχεία. Γευστικοί συνδυασμοί με θαλασσινά, όπως στρείδια, μύδια, τόνο και ειδικά λιπαρά και καπνιστά ψάρια, συνταγές με τυριά, ζυμαρικά με άσπρες σάλτσες, μανιτάρια και κοτόπουλο λεμονάτο. Η παλαίωση σε βαρέλι την βοηθά να συνδυαστεί και με συνταγές από κρέας.

Σπούρτικο
Μία σπάνια πρώιμη ποικιλία και υπάρχουν περίπου 13 εκτάρια. Μια ποικιλία με πολύ σύντομο βλαστικό κύκλο. Η ρόγα της διαθέτει εύθραυστη επιδερμίδα γι’ αυτό και η ονομασία προέρχεται από το ρήμα της κυπριακής διαλέκτου σπουρτίζω/σπουρτώ. Τεκμηριώνει χαρακτήρα «ουδέτερης» αρωματικά ποικιλίας, έτσι το ανθώδες άρωμα που παρουσιάζουν οι οίνοι της οφείλεται στην αλκοολική ζύμωση. Το χρώμα της είναι ελαφρύ κίτρινο. Επιπρόσθετα, εμφανίζει αρώματα εσπεριδοειδών μαζί με φυτικές και ορυκτές νότες, χαμηλό αλκοόλ και οξύτητα όπως και ελαφρύ σώμα.Την βρίσκουμε στο Όμοδος, στην Κυπερούντα και στην Παναγιά (στις Οινικές Διαδρομές 2 Λαόνα -Ακάμας, 4 Κρασοχώρια Λεμεσού και 6 Πιτσιλιά) διάσπαρτη σε αμπέλια, αφού συμβάλλει στην ομαλή ανθοφορία του Μαραθεύτικου. Στην Λαόνα Άρσους ονομάζεται και Ασπροστάφυλο. Μπορείς να το συνδυάσεις με εξαιρετικό προδόρπιο, ιδανικό για τους καλοκαιρινούς μήνες με τη φρεσκάδα και την απλότητά του με γευστικούς συνδυασμούς όπως με θαλασσινά, με ψάρι σχάρας και ειδικά τηγανητά ψάρια, πράσινες σαλάτες και αλμυρά τυριά.

Η συνέχεια εδώ.