Δημοσιεύτηκε στις 02 Μαρτίου 2020
Η λαγάνα, παρασκευάζεται χωρίς προζύμι, και έναν τέτοιο πρόχειρο άρτο χρησιμοποίησαν και οι Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή.
Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.
Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται» δηλ .»Λαγάνες γίνονται». Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών».
Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής.
Η ονομασία της «Καθαρά» προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως «ημέρα κάθαρσης».
Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.
Από την Καθαρά Δευτέρα προετοιμάζεται ο άνθρωπος μετά τις εορτές και την καλοφαγία των Απόκρεων, να καθαρίσει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλ. στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λαγάνα που έχει το σχήμα της«κυρα-Σαρακοστής»,που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα γιατί είναι όλο νηστεία.
Τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές, έχει επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας.
Έθιμο που συνηθιζόταν για να μετρούν το χρόνο κατά την περίοδο της Σαρακοστής ήταν κάθε Σάββατο να κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το έκοβαν το Μ. Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.
Η νόστιμη και λαχταριστή για όλους μας λαγάνα είναι ένα προιόν άξιο σεβασμού και με πραγματική πλούσια ιστορία, θα είναι μεγάλη απώλεια για τις επερχόμενες γενεές να ξεχάσουν τις παραδόσεις μας, να ξεχάσουν τις παλιές σαρακοστιανές μυρουδιές.
Οι αρτοποιοί της γειτονιάς πιστοί στις παραδόσεις μας παρασκευάζουν την Καθαρά Δευτέρα τη λαγάνα συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση του εθίμου, ώστε οι νέες γενεές να έχουν την ευκαιρία να ακούσουν, να μυρίσουν και να γευτούν τη Σαρακοστή γιατί οι Σαρακοστιανές μυρωδιές είναι έμμεσοι φορείς μιας βαθιάς πνευματικότητας.
Σχετικά
Coffee Berry Kύπρου: «Ισότητα σε κάθε γουλιά»
Κοινή πρωτοβουλία με το Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων για ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα έμφυλων διακρίσεων
Το Λατσί έχει το δικό του δυνατό "χαρτί" στο ψάρι
Η ψαροταβέρνα-σταθερή αξία που διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στις καλύτερες του νησιού
15 πεντανόστιμες στάσεις για μερακλήδικο σουβλάκι και σεφταλιά στην Κύπρο
Σουβλάκι, σεφταλιά ή μιξ; Βάζουμε στην ατζέντα 15 μαγαζιά για την επόμενη φορά που θα μας πιάσει η λιγούρα
Τέλος εποχής: Έφυγε από τη ζωή ο Ανδρέας Φεττάς, μια εμβληματική μορφή της εστίασης στην Πάφο
Άφησε το δικό της αποτύπωμα στη γαστρονομική ιστορία της πόλης.
Κλείνει (και πωλείται) αγαπημένο καφέ σε ένα από τα πιο γνωστά χωριά της Κύπρου
Την τελευταία μέρα λειτουργίας του, θα σερβίρει δωρεάν καφέ σε όλους
20 λαχταριστοί λόγοι για να βγεις για φαγητό στη Λεμεσό
Μια λίστα με εστιατόρια που ξεχώρισαν και είναι ανάμεσα στα υποψήφια των 22ων Cyprus Eating Awards.
Around the table από τη Mastercard: Η Κύπρος δίνει ξανά ραντεβού με γεύσεις από όλο τον κόσμο
Στη φετινή διοργάνωση συμμετέχουν περισσότερα από 30 επιλεγμένα εστιατόρια σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα, Πάφο και ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου
Από τις 4 Οκτωβρίου, το Ταβερνείο «Το Ιστορικόν» ανοίγει και τις Κυριακές
Το αγαπημένο ταβερνείο επιστρέφει στα κυριακάτικα μεσημέρια, ενώ διεκδικεί και φέτος τον τίτλο της Καλύτερης Ταβέρνας στα Cyprus Eating Awards 2026
5+1 εστιατόρια στο βουνό με πλούσιο μπουφέ την 1η Οκτωβρίου
Πού θα βρεις νόστιμη σούβλα το μεσημέρι της επόμενης Πέμπτης, 1 Οκτωβρίου
11 φανταστικά εστιατόρια που «κρύβονται» στα ξενοδοχεία της Λεμεσού
Μια λίστα με εστιατόρια που ξεχώρισαν και είναι ανάμεσα στα υποψήφια των 22ων Cyprus Eating Awards
Από την 1η Οκτωβρίου, το Black Brick μάς συστήνει τις νέες, λαχταριστές προσθήκες στο μενού του brunch και lunch
Ο σεφ Γιάννης Πρατικάκης υπογράφει τις νέες προτάσεις: γλυκά και αλμυρά croissants, βάφλες, quesadillas, Dipping Burgers για τη μέση και χορταστικά Open Submarines με μια δόση νοσταλγίας.
Μάθε πότε θα απολαύσεις το τελευταίο οφτό της σεζόν στου Θεοδόση
Το τελευταίο οφτό της σεζόν ψήνεται στην Πάνω Δευτερά
