Η επαρχία της Κύπρου με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αλκόολ

Δημοσιεύτηκε στις 30 Ιουλίου 2025

Η ημερήσια κατανάλωση αλκοόλ στην περιοχή της Λευκωσίας κυμαίνεται από 0,31 έως 10,60 mL/ημέρα/ανά ώρα, σύμφωνα με τα ευρήματα της πρώτης επιδημιολογικής μελέτης με βάση τα λύματα, που διενήργησαν επιστήμονες του Διεθνούς Κέντρου Νηρέας, της Εθνικής Αρχής Εξαρτήσεων Κύπρου και της Μονάδας Επεξεργασίας Λυμάτων Αγίας Νάπας-Παραλιμνίου.

Η έρευνα, που διήρκεσε ένα έτος, δημοσιεύθηκε διαδικτυακά στις 21 Ιουλίου.

Στην παράκτια περιοχή, όπου διενεργήθηκε η επιδημιολογική μελέτη, παρατηρήθηκαν σημαντικές διακυμάνσεις στην κατανάλωση αλκοόλ, με την τουριστική δραστηριότητα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες να σχετίζεται με σχεδόν δεκαπλάσια αύξηση στην κατανάλωση αλκοόλ σε σύγκριση με τους χειμερινούς μήνες.

Η επιδημιολογική μελέτη με βάση τα λύματα κατέδειξε σημαντικά ευρήματα για την κατανάλωση αλκοόλ στην Κύπρο.

Την έρευνα διενήργησαν οι επιστήμονες Μάγδα Ψυχουδάκη, Δημήτριος Τζέλιος, Μαρία Σαββίδου, Χρίστος Μηνά, Κώστας Μιχαήλ και Δέσπω Φαττά-Κάσινου του Διεθνούς Κέντρου Νηρέας, της Εθνικής Αρχής Εξαρτήσεων Κύπρου και της Μονάδας Επεξεργασίας Λυμάτων Αγίας Νάπας-Παραλιμνίου.

Oι ερευνητές εφάρμοσαν την επιδημιολογία λυμάτων (WBE - wastewater epidemiology) για συστηματική παρακολούθηση της κατανάλωσης αλκοόλ στην Κύπρο και στην έρευνα καταγράφονται διακυμάνσεις στην κατανάλωση αλκοόλ μεταξύ της πρωτεύουσας και των παράκτιων περιοχών.

Επίσης διαφαίνεται ότι η κατανάλωση αλκοόλ ήταν σημαντικά υψηλότερη στις παράκτιες περιοχές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και καταγράφεται σημαντική συσχέτιση της κατανάλωσης αλκοόλ με ορισμένα παράνομα διεγερτικά.

Οι επιστήμονες μελέτησαν καθημερινά δείγματα εισερχόμενων λυμάτων από δύο μονάδες επεξεργασίας λυμάτων (μία στην πρωτεύουσα και μια σε παράκτια περιοχή) που συλλέγονταν κάθε τρεις ημέρες για ένα χρόνο.

Η ανάλυση των δειγμάτων αποκάλυψε μια σχετικά σταθερή μέση μηνιαία κατανάλωση αλκοόλ στην περιοχή της πρωτεύουσας, με την ημερήσια κατανάλωση να κυμαίνεται από 0,31 έως 10,60 mL/ημέρα/ανά ώρα.

Στην παράκτια περιοχή, παρατηρήθηκαν σημαντικές διακυμάνσεις στην κατανάλωση αλκοόλ, με την τουριστική δραστηριότητα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες να σχετίζεται με σχεδόν δεκαπλάσια αύξηση στην κατανάλωση αλκοόλ σε σύγκριση με τους χειμερινούς μήνες.

Επιπλέον, διεξήχθησαν τέσσερις εβδομαδιαίες εκστρατείες για τον προσδιορισμό πέντε παράνομων διεγερτικών ουσιών. Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ αλκοόλ και ορισμένων διεγερτικών, δηλαδή μεθαμφεταμίνης, MDMA και κεταμίνης. Αυτή η συσχέτιση δεν υποδηλώνει άμεση αιτιώδη συνάφεια ή ταυτόχρονη κατανάλωση, υπογραμμίζει όμως πιθανά πρότυπα ταυτόχρονης παρουσίας στα λύματα.

Στην έρευνα σημειώνεται ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι για την αξιολόγηση της κατανάλωσης αλκοόλ, όπως οι διάφορες έρευνες πληθυσμού, οι συνεντεύξεις και τα στατιστικά στοιχεία πωλήσεων, συχνά αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, είναι επιρρεπείς σε προκαταλήψεις και δεν είναι σε θέση να καταγράψουν αποτελεσματικά το μη ρυθμιζόμενο, παράνομα εισαγόμενο ή εγχώριο αλκοόλ.

Σημειώνεται ότι η προσέγγιση για την υπέρβαση αυτών των περιορισμών είναι η επιδημιολογία που βασίζεται στα λύματα (WBE), η οποία παρέχει ένα αντικειμενικό και ολοκληρωμένο μέτρο της χρήσης ουσιών σε ολόκληρη την κοινότητα. Αυτή η μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές χώρες στην Ευρώπη.

Μόλις καταποθεί το αλκοόλ, το μεγαλύτερο κλάσμα του μετατρέπεται ταχέως σε ακεταλδεΰδη στο ήπαρ και κατά συνέπεια σε οξικό οξύ, με την αλδεϋδοδεϋδρογενάση να εμπλέκεται και στις δύο διεργασίες οξείδωσης. Ένα μικρό κλάσμα της καταποθείσας αλκοόλης απεκκρίνεται αμετάβλητο και ένα άλλο, μικρότερο κλάσμα, υφίσταται αντιδράσεις σύζευξης που οδηγούν στον σχηματισμό αιθυλογλυκουρονιδίου (EtG) και θειικού αιθυλίου (EtS), τα οποία τελικά απεκκρίνονται στα ούρα.

Και οι δύο υπάρχουν σε ανιχνεύσιμες ποσότητες στα εισρέοντα λύματα και έχουν χρησιμοποιηθεί ως βιοδείκτες για τον προσδιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ. Η συγκεκριμένη μελέτη χρησιμοποιεί το WBE για να διερευνήσει την κατανάλωση αλκοόλ σε δύο ξεχωριστά αστικά περιβάλλοντα, την πρωτεύουσα Λευκωσία και μια μικρότερη, τουριστική περιοχή της Κύπρου, την περιοχή Αγίας Νάπας-Παραλιμνίου.

Η μελέτη επιδιώκει να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της δυναμικής της κατανάλωσης αλκοόλ στις αστικές περιοχές και να παρέχει πολύτιμα δεδομένα για τις αρχές δημόσιας υγείας και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. 

Σημειώνεται ότι σε τουριστικές περιοχές, η κατανάλωση αλκοόλ στα λύματα συχνά συνδέεται στενά με την εποχιακή εισροή τουριστών, οδηγώντας σε σημαντικές διακυμάνσεις στα επίπεδα κατανάλωσης. Κατά τη διάρκεια των περιόδων αιχμής του τουρισμού, συνήθως τους καλοκαιρινούς μήνες, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξηθεί δραστικά.

Η παρούσα μελέτη παρέχει, λένε οι επιστήμονες, την πρώτη συστηματική αξιολόγηση της κατανάλωσης αλκοόλ στην Κυπριακή Δημοκρατία χρησιμοποιώντας επιδημιολογία με βάση τα λύματα, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τα χρονικά και χωρικά πρότυπα κατανάλωσης. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τις δυνατότητες της ανάλυσης των λυμάτων ως εργαλείου παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, σε επίπεδο πληθυσμού, για την ενημέρωση των στρατηγικών δημόσιας υγείας, την αξιολόγηση των εποχικών και περιφερειακών διακυμάνσεων και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικής, βάσει στοιχείων.

Ταυτόχρονα, η μελέτη διερευνά την παρουσία παράνομων διεγερτικών ναρκωτικών στις ίδιες περιοχές, ρίχνοντας φως στη συνύπαρξή τους με την κατανάλωση αλκοόλ. Στόχος της παρούσας ανάλυσης είναι να αποκαλύψει χρονικά και χωρικά πρότυπα χρήσης ουσιών σε ολόκληρη την περιοχή.

Ολόκληρη η μελέτη είναι δημοσιευμένη στον σύνδεσμο: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S004896972501753X?via%3Dihub#preview-section-abstract