Η σχεδόν άγνωστη και μοναδική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Τυχικό σε ένα γνωστό-άγνωστο χωριό της Κύπρου

Δημοσιεύτηκε στις 13 Μαρτίου 2024

Η Κύπρος είναι γεμάτη με θησαυρούς, άγνωστες ιστορίες, μέρη που δεν ξέρουν πολλοί που πρέπει να ψάξεις καλά για να τα βρεις, πράγμα που έχει την μαγεία του. Η επαρχία Πάφου, ειδικά αποτελεί ένα πεδίο με τεράστιο ενδιαφέρον λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της τεράστιας ιστορίας της και του γεγονότος ότι κάποτε υπήρξε, έστω για λίγο πρωτεύουσα της Κύπρου.

Αναζητώντας ξανά και ξανά την Κύπρο δεν μπορούμε να παραλείψουμε τόσο την Βυζαντινή όσο και τον χριστιανικό χαρακτήρα του νησιού που αφήνει κληρονομιά την σπουδαία εκκλησιαστική αρχιτεκτονική και τέχνη, τους βίους αγίων αναμεμειγμένους με μύθους, θρύλους και παραδόσεις. 

Στα βορειοανατολικά της πόλης της Πάφου, πάνω σε μια απότομη πλαγιά βρίσκεται το γνωστό-άγνωστο χωριουδάκι Μέσανα που σήμερα έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του. Ένα γραφικό χωριουδάκι με πετρόκτιστα σπιτάκια και ελικοειδή δρομάκια που το διασχίζουν οι μικροί παραπόταμοι του Διαρίζου. Το χωριό δεν αναφέρεται σε μεσαιωνικές πηγές και φαίνεται να είναι νεότερο των Μεσαιωνικών χρόνων. Η ονομασία του προήλθε, πιθανότατα, από το τοπωνύμιο Μεσ‘ιανά (τα), που σημαίνει στη μέση, ενδιάμεσα, μεταξύ των χωριών Σαλαμιού και Αρμίνου.

Άγιος Τυχικός 

Τα Μέσανα για όσους γνωρίζουν είναι ιδιαίτερα γνωστά για την εκκλησία του Αποστόλου Τυχικού. Πρόκειται για τη μοναδική εκκλησία σε Κύπρο και Ελλάδα αφιερωμένη στον Άγιο Τυχικό που λειτουργεί κάθε Κυριακή -υπάρχει ένα παρεκκλήσι στη Γαλάτα που λειτουργεί μια φορά τον χρόνο, ενώ υπάρχουν ερείπια εκκλησίας που ήταν αφιερωμένη στο όνομά του στην Αγία Φύλα στη Λεμεσό. Η εκκλησία στα Μέσανα χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, σε σχήμα Βασιλικής Γοτθικού ρυθμού.

Η εκκλησία αυτή χτίστηκε συγκεκριμένα το 1910 και μέσα διαθέτει ένα εξαιρετικής τεχνοτροπίας ξύλινο τέμπλο του 1920. Η συγκεκριμένη εκκλησία ξεχωρίζει τόσο για την αρχιτεκτονικής της, την ιστορία της αλλά και για το γεγονός ότι είναι αφιερωμένη στον άγνωστου για τους περισσότερους Απόστολο Τυχικό. 

Ποιος ήταν ο Άγιος Τυχικός 

Ο Άγιος Τυχικός τιμάται πολύ στην Κύπρο. Στο Ορθόδοξο συναξάρι του, αναφέρεται ότι κατάγεται από την τότε Ρωμαϊκή επαρχία της Μικράς Ασίας, και γεννήθηκε, πιθανότατα, στην Έφεσο. Ήταν μαθητής του Αγίου Παύλου και σταθερός σύντροφος του. Φαίνεται ότι ο Παύλος τον επέλεξε μαζί με άλλους να σταλεί στη Κύπρο, προκειμένου να στελεχώσει την Εκκλησία της Κύπρου και χειροτονήθηκε επίσκοπος της Νεάπολης η οποία είναι η σημερινή πόλη της Λεμεσού. Ωστόσο, το Ρωμαϊκό μαρτυρολόγιο τον αναφέρει ως τέκνον της Πάφου και το αξίωμά του ως επίσκοπος της Πάφου και όχι της Νεάπολης. Ο Κύπριος χρονικογράφος Κυπριανός τον αναφέρει επίσης ως επίσκοπο της Πάφου, ενώ ο Μαχαιράς, ένας άλλος Κύπριος χρονικογράφος τον αναφέρει ως επίσκοπο της Νεάπολης.

Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχει μια σύγχυση σχετικά με την ταυτότητα του δεδομένου ότι υπάρχει ο ισχυρισμός ότι έχει γεννηθεί σε δύο διαφορετικούς τόπους και να είναι επίσκοπος δύο διαφορετικών επισκοπών. Η βάση αυτής της σύγχυσης είναι το γεγονός ότι και οι δύο αυτές επισκοπές βρίσκονται στη Κύπρο και ως εκ τούτου δεν ήταν δύσκολο να γίνει αυτή η σύγχυση. Ανάμεσα σε όλη αυτή την σύγχυση, φαίνεται με μεγάλη πιθανότητα η απάντηση να βρίσκεται στο ότι ο Απόστολος Τυχικός δεν ήταν ένα άτομο, αλλά δύο διαφορετικά πρόσωπα με το ίδιο όνομα. Στη Κύπρο είναι συχνό το φαινόμενο να υπάρχουν τοπικοί, αυτόχθονοι άγιοι που φέρουν το ίδιο όνομα με πιο ευρέως γνωστούς αγίους που δεν είναι συνήθως από την Κύπρο. Οι εν λόγω τοπικοί άγιοι που φέρουν τα ονόματα των ευρέως γνωστών αγίων βρίσκονται σε πολλά μέρη του νησιού. Φαίνεται λοιπόν ότι κάποιος τοπικός άγιος της Κύπρου φέρει το ίδιο όνομα με αυτό του ευρέως γνωστού Αγίου Τυχικού και από εκεί πηγάζει όλη αυτή η σύγχυση που προέκυψε.

Η σχέση του Αγίου με τα Μέσανα

Η μεγαλύτερη απόδειξη για την πιθανότητα αυτή βρίσκεται στα Μέσανα, όπου υπάρχει η εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Τυχικό. Η ύπαρξη της εκκλησίας αυτής στο συγκεκριμένο χωριό δεν έτυχε καμίας σημασίας από κανέναν από τους ειδικούς στον τομέα της αγιολογίας κυρίως επειδή τους είναι άγνωστη. 

Από τα Μέσανα έρχεται επίσης η εξής καταπληκτική ιστορία για το πώς ο Άγιος Τυχικός γεννήθηκε στο χωριό:

Μια μέρα, ο Χριστός ήρθε στο χωριό Μέσανα για επίσκεψη. Όλες οι μητέρες πήραν τα παιδιά τους και τα ετοίμασαν ώστε να τα πάρουν στο Χριστό για να τα ευλογήσει. Μια γυναίκα από το χωριό που δεν μπορούσε να τεκνοποιήσει, είδε όλη αυτή την ετοιμασία και αισθάνθηκε μεγάλη λύπη επειδή ήθελε και αυτή να έχει ένα παιδί να ευλογηθεί από τον Χριστό. Η επιθυμία της ήταν τόσο μεγάλη, που πήρε μια άσπρη, μακρουλή, μεγάλη πέτρα, την τύλιξε σε πανιά για να δείχνει πως ήταν παιδάκι, και παρουσιάστηκε και αυτή στον Χριστό μαζί με τις άλλες μητέρες. Ένα μεγάλο θαύμα συνέβη τότε. Όταν ο Χριστός έδωσε την ευλογία Του, η πέτρα ζωντάνεψε και έγινε παιδάκι! Έτσι, αυτή η γυναίκα έγινε μητέρα και έδωσε στο παιδί της το όνομα Τυχικός για την καλή της τύχη. Για το λόγο αυτό ο Τυχικός αφοσιώθηκε στο έργο Εκείνου που του έδωσε ζωή. 

Η μνήμη του Αγίου Τυχικού γιορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου.

Με πληροφορίες από ix-andromeda.com, polignosi.com, Facebook page: Ιερός Ναός Aποστόλου Τυχικού Μέσανα