Τα πασχαλινά έθιμα της Κύπρου που πρέπει να ξέρεις

Δημοσιεύτηκε στις 03 Απριλίου 2018

Η κατανυκτική ατμόσφαιρα της Μεγάλη Εβδομάδας είναι διάχυτη ενώ μπαίνουμε στην τελική ευθεία για την Κυριακή του Πάσχα όπου ενδιάμεσα πραγματοποιούνται όλες εκείνες οι πατροπαράδοτες προετοιμεσίες που κορυφώνονται από την Μεγάλη Πέμπτη και φτάνουν στο Πάσχα. 

Μεγάλη Πέμπτη
Τη Μεγάλη Πέμπτη σε μερικά χωριά της επαρχίας Λεμεσού, όπως Πάχνα, Βουνί και Κοιλάνι εδώ και δεκαετίες γίνεται το ζύμωμα των αρκατένων. Πρόκειται για παξιμάδια που έχουν ως βάση τον αρκάτη, το οποίο είναι ειδικό προζύμι από ρεβίθια. Μπορείς να τα βρεις σε όλη την Κύπρο αλλά τα καλύτερα αρκατένα φτιάχνονται στο χωριό Όμοδος. Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως στην Πάφο, ζυμώνονται εδώ και αιώνες κουλούρια από γάλα και ζάχαρη τα οποία ονομάζονται "γαλένα". Τα γαλένα πωλούνται στα αρτοποιεία παγκυπρίως μαζί με τα άλλα παξιμάδια. Την τιμητική τους, Μεγάλη Πέμπτη, έχουν φυσικά οι φλαούνες! Σε χωριά της Πάφου, μαζί με τις φλαούνες, από την ίδια ζύμη φτιάχνονται και οι "πασκιές", που πήραν το όνομά τους από το Πάσχα. Η γέμισή τους αποτελείται από μικρά κομμάτια τηγανισμένου κρέατος, αρνιού ή εριφίου, με κανέλα, πιπέρι και κρεμμύδια, ανακατεμένα με μία γέμιση που ονομάζεται "φουκό". Επίσης μην ξεχνάς πώς η "Κοτσινοπέμπτη" είναι αφιερωμένη στο βάψιμο τον αυγών. Φέτος σκέψου οικολογικά και βάψε τα αυγά με φυσικά προϊόντα όπως παπαρούνες ή βιολέτες, μαϊντανό για πράσινο χρώμα, φλούδες ξερών κρεμμυδιών για μελί και πάπρικα ή σκόνη τσίλι για πορτοκαλί χρώμα. Αν το 'χεις το ταλέντο δοκίμασε να φτιάξεις τσουρέκι, το οποίο παρά το ότι είναι καθαρά ελλαδίτικο προϊόν, έχει κερδίσει για τα καλά μια θέση στην καρδιά της Κύπριας νοικοκυράς!

Μεγάλη Παρασκευή
Έχουν να πουν ότι ένας από τους ομορφότερους Επιταφίους της Μεγάλης Παρασκευής είναι αυτός στη Βάσα Κοιλανίου. Μία από τις πιο όμορφες λειτουργίες τη Μεγάλη Παρασκευή είναι αυτή που τελείται στη Μονή Αγίου Παντελεήμονα Αχερά, αλλά και στη Μονή Αγίου Μηνά. Αν σε βολεύει κάπου πιο κοντά στη Λευκωσία, παρακολούθησε τη λειτουργία του Επιταφίου στην Εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, στη Λακατάμια. Αν πάλι θες κάτι από το αληθινό μυστήριο της μοναστικής ζωής, κατευθύνσου προς τη Μονή του Μαχαιρά. Τη λειτουργία χωρίς θόρυβο και ενοχλήσεις μπορείς να απολαύσεις και στην Ιερά Μονή Αγίου Κενδέου με τις καλογριές να ψάλλουν τους ύμνους στο ημίφως των κεριών. Ζήσε μια βαθιά θρησκευτική εμπειρία προσκυνώντας τον Επιτάφιο της Εκκλησίας Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα, κάτω από τις μελωδίες της χορωδίας του Δήμου Λάρνακας, που μάλιστα ακολουθεί στη συνέχεια την πομπή κάνοντας την περιφορά ακόμα πιο κατανυκτική. Ακόμη, για κάτι ξεχωριστό επισκέψου την εκκλησία του Αγίου Σάββα στη Λευκωσία. Εκεί, τα φώτα παραμένουν σβηστά και ολόκληρος ο ναός φωτίζεται από τα κεριά.

Μεγάλο Σάββατο
Αν θες να ζήσεις μια διαφορετική εμπειρία τότε καλά θα κάνεις να επισκεφτείς το χωριό Καλαβασός. Εκεί, ο ιερέας παίρνει τα άμφια και τρέχει τρεις φορές γύρω από το κεντρικό εσωτερικό της εκκλησίας. Μετά, κι αφού αρχίσουν να ψέλνουν το "Χριστός Ανέστη", πυροτεχνήματα φωτίζουν το χωριό.

Κυριακή και Δευτέρα του Πάσχα
Τα παιχνίδια της Λαμπρής δεν παραλείπονται σχεδόν από κανένα χωριό της ελεύθερης Κύπρου. Άλλα καθαρά αγωνιστικά όπως τα "τριάππιθκια", το "σιοινίν" και άλλα διασκεδαστικά ("συτζιά" και "ζίζιρος") εκτελούνται συνήθως στην πλατεία του χωριού και αποτελούν την ατραξιόν για μικρούς και… κυρίως μεγάλους. Στο χωριό Κουκά της επαρχίας Λεμεσού υπάρχει μία ογκώδης πέτρα από την περίοδο της Ρωμαϊκής κτήσης που έχει τέλειο σχήμα καμπάνας και δεν βρέθηκε κανένας να τη σηκώσει πιο πάνω από τη μέση εκτός από έναν κάτοικο. Ένα ωραίο παραδοσιακό έθιμο που διατηρείται μέχρι σήμερα από το Δήμο Αγίας Νάπας, είναι εκείνο της "σούσας": ο δήμος κρεμάει δύο σούσες (κούνιες) πάνω στη συκομουριά γνωστή ως "Τουμπεζιά" στην κεντρική πλατεία του χωριού κάθε Δευτέρα του Πάσχα και τα παιδιά στριμώχνονται πάνω της τραγουδώντας παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια. Μάθε πως για τη "Τουμπεζιά", η οποία είναι μόλις… 600 ετών, έγραψε ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης στο ποίημά του "Αγία Νάπα Β΄", μετά από τη μεγάλη εντύπωση που του έκανε το αιωνόβιο δέντρο!